Vertellen of niet
Vertel je dat je ADHD hebt? Aan wie, wat en wanneer? Jij beslist. Wat het kan opleveren, wat het kan kosten, en hoe je het aanpakt.
Lees ook de andere kant: Duidelijk afspreken
Eerst even gokken
Wat weet je al over vertellen dat je ADHD hebt? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.
Wat betekent vertellen?
Eerst het hele verhaal. Je hebt ADHD. Wie mag dat weten? Je familie, je vrienden, je school, je werk? Dat beslis jij. Vertellen is geen alles-of-niets. Je kunt het aan de een wel vertellen, en aan de ander niet.
Je kunt ook kiezen hoeveel je vertelt. Alleen het woord ADHD. Of vooral wat je nodig hebt.
Jij beslist aan wie je het vertelt, wat je vertelt en wanneer. Je hoeft het niet te vertellen.
Je hoeft het niet te vertellen
Een werkgever mag in een sollicitatiegesprek niet vragen naar je gezondheid. Je hoeft alleen iets te vertellen als het rechtstreeks van belang is voor je werk. Bijvoorbeeld als je belangrijke delen van het werk niet kunt doen.
Wat doet het ADHD-brein?
Zie het als een filmset. Achter de schermen gebeurt veel wat het publiek niet ziet. Hoe hard de regisseur werkt. Hoe vaak het script op de grond valt.
Vertellen is iemand achter de schermen laten kijken. Jij kiest wie. En jij kiest hoe ver. Je kunt iemand alleen even laten binnenkijken. Of iemand meenemen tot achter de camera.
Wat het kan opleveren
- Begrip
- mensen snappen beter waarom je soms te laat bent of iets vergeet.
- Hulp
- je kunt vragen om een aanpassing, zoals extra tijd of een rustige plek.
- Minder verbergen
- je hoeft niet meer alles in je eentje op te vangen.
Wat het kan kosten
- Vooroordelen
- sommige mensen geloven mythes over ADHD.
- Anders behandeld worden
- iemand gaat je ineens anders zien.
- Je kunt het niet terugnemen
- wie het weet, weet het.
Wat weten we?
Sollicitaties. De Autoriteit Persoonsgegevens zegt: een werkgever mag niet naar je gezondheid vragen. Je hoeft alleen iets te vertellen als het rechtstreeks van belang is voor het werk.
Aanpassingen op het werk. Onderzoekers in Japan vroegen 1000 werkenden naar hun werk. Sommigen hadden veel kenmerken van ADHD of autisme. Met aanpassingen hadden zij minder vaak problemen. Om een aanpassing te krijgen, moet je vaak wel iets vertellen.
Studie. Studiekeuze123 zegt: wil je aanpassingen in je studie, dan moet je dat zelf aangeven. Het liefst al voordat je begint.
Verbergen. Veel meisjes en vrouwen met ADHD verbergen het met slimme oplossingen. Dat zeggen experts uit het Verenigd Koninkrijk. Verbergen kost veel energie.
Probeer het zelf
Denk aan één persoon. Vul de vertelkaart in. Je hoeft nog niets te beslissen. Het helpt je om na te denken.
Wat je invult, blijft op dit apparaat.
Hoe pak je het aan?
Besluit je het te vertellen? Een paar manieren om het aan te pakken.
Vandaag: stel jezelf vier vragen
Aan wie wil ik het vertellen? Waarom wil ik dat? Wat wil ik vertellen? Wat heb ik nodig van die persoon? Schrijf je antwoorden op.
Begin bij iemand die je vertrouwt
Vertel het eerst aan iemand bij wie je je veilig voelt. Een ouder, een vriend, je mentor. Zo oefen je. En je hoort hoe het klinkt.
Vertel wat het voor jou betekent
Het woord ADHD zegt niet zoveel. Iedereen denkt er iets anders bij. Vertel liever wat het voor jou betekent. Bijvoorbeeld: "Ik vergeet snel dingen. Als je het in een bericht zet, lukt het beter."
Kies een rustig moment
Niet in een ruzie, niet tussen twee lessen door. Kies een moment met tijd. Of schrijf het in een brief of bericht, als dat makkelijker is.
Vraag om wat je nodig hebt
Zeg erbij wat helpt. Een rustige plek, opdrachten op papier, of extra tijd. Dan weet de ander wat hij kan doen.
Herken je dit?
Casus 1Noah, groep 8
Noah is 11 en heeft ADHD. Zijn klasgenoten zeggen dat hij raar doet als hij weer wiebelt. Noah wil het niet vertellen. Hij is bang dat ze hem uitlachen.
De juf vertelt het aan de klas, zonder het eerst aan Noah te vragen.
Noah had zelf willen kiezen. Nu voelt hij zich te kijk gezet.
De juf vraagt Noah en zijn ouders wat hij wil. Noah kiest: alleen zijn twee beste vrienden. Hij vertelt het zelf, met zijn moeder erbij.
Noah kiest wie achter de schermen mag kijken. Zijn vrienden snappen hem nu beter.
Casus 2Emma, 18, eerste jaar hbo
Emma begint aan een studie. Ze heeft op de middelbare school extra tijd gehad bij toetsen. Nu wil ze opnieuw beginnen, zonder ADHD.
Ze zegt niks. Na het eerste blok heeft ze drie tentamens niet gehaald.
De ADHD is er nog steeds. Alleen heeft Emma nu geen hulp.
Emma maakt een afspraak met de studentendecaan. Ze vertelt wat ze nodig heeft: extra tijd en een rustige ruimte. Haar medestudenten hoeven het niet te weten.
Emma kiest wie het weet. Ze krijgt hulp, zonder dat iedereen het hoort.
Casus 3Ruben, 33, verkoper
Ruben heeft net een nieuwe baan. Zijn leidinggevende vindt hem slordig. Ruben twijfelt of hij moet vertellen dat hij ADHD heeft.
Hij vertelt niks, en werkt elke avond over om het bij te houden.
Ruben raakt uitgeput. En zijn leidinggevende blijft denken dat hij slordig is.
Ruben vult de vertelkaart in. Hij noemt het woord ADHD niet. Wel vertelt hij wat helpt: afspraken op papier, en een vaste werkplek.
Ruben laat zijn leidinggevende een stukje achter de schermen kijken. Zo ver als hij zelf wil.
Past het niet?
Vertellen helpt vaak. Maar soms loopt het anders.
- De reactie valt tegenIemand gelooft je niet, of lacht.Je hoeft het niet te verdedigen. Praat erover met iemand die je wel vertrouwt.
- Je twijfelt heel ergJe weet niet of je het wilt.Dan hoeft het nog niet. Je kunt het later altijd nog vertellen.
- Iemand vertelt het verderJe had het in vertrouwen verteld.Zeg dat je dat niet wilde. Vertel het daarna alleen aan wie je echt vertrouwt.
- Je bent bang voor je baanJe weet niet hoe je werkgever reageert.Vertel alleen wat je nodig hebt, niet de diagnose. Of praat eerst met de bedrijfsarts.
Voor jou
Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.
Zelf
Je hoeft niks te vertellen. Maar het kan wel helpen. Jij kiest wie achter de schermen mag kijken, en hoe ver. Je kunt het altijd later nog doen.
Ouder of verzorger
Vraag je kind wie het mag weten. Vertel het niet zonder overleg aan school of familie. Help je kind met de woorden, als het dat wil.
Leerkracht, docent of leidinggevende
Vertel het nooit verder zonder toestemming. Vraag wat iemand nodig heeft, niet hoe het "zit". En geef aanpassingen ook zonder de diagnose als dat kan.
Basisschool
Ouders en kind beslissen samen wat de klas mag weten. Soms helpt een les over verschillende breinen, zonder dat één kind in het middelpunt staat.
Middelbare school
De mentor moet het vaak weten voor aanpassingen bij toetsen. Klasgenoten niet. Laat de leerling zelf kiezen.
Studie
Wil je aanpassingen? Meld het zelf bij de studentendecaan, het liefst voordat je begint. Docenten en medestudenten hoeven het niet te weten.
Werk
Je hoeft je diagnose niet te vertellen. Vertel wel wat je nodig hebt. Twijfel je? Praat eerst met de bedrijfsarts.
Mythes & valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Wat wel klopt |
|---|---|---|
| Je moet op een sollicitatie vertellen dat je ADHD hebt. | Nee | Een werkgever mag niet naar je gezondheid vragen. Alleen als het rechtstreeks van belang is, moet je iets zeggen. |
| Vertellen is alles of niets. | Nee | Je kunt kiezen aan wie, en hoeveel. |
| Als je het niet vertelt, lieg je. | Nee | Je gezondheid is van jou. Je mag zelf kiezen wat je deelt. |
Hulp nodig?
- Iemand die je vertrouwt
- oefen samen wat je wilt zeggen.
- Op school of studie
- je mentor of de studentendecaan. Zij kunnen aanpassingen regelen.
- Op je werk
- de bedrijfsarts. Bespreek daar eerst wat je wel en niet wilt delen.
- Impuls & Woortblind
- de vereniging voor mensen met ADHD. Voor ervaringen van anderen.
Samenhang
Lees eerst
- Wat is ADHD?wat je kunt vertellen
Verwant
- Mythes over ADHDals iemand reageert met een mythe
- Meisjes, vrouwen en later ontdektverbergen kost energie
Hierna
- Hulp regelenaanpassingen op school en studie
- Werkenvertellen op je werk
Bronnen
- richtlijnAutoriteit Persoonsgegevens (2026). Sollicitaties. autoriteitpersoonsgegevens.nl.Een werkgever mag in een sollicitatiegesprek niet vragen naar je gezondheid. Je hoeft alleen iets te vertellen als het rechtstreeks van belang is voor de functie.
- onderzoekSuzuki e.a. (2026). Workplace adjustments equivalent to reasonable accommodations and workplace maladjustment in a general working population, with a focus on high autism spectrum disorder (ASD) and attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) traits. Environmental Health and Preventive Medicine 31.1000 werkenden in Japan. Wie veel kenmerken van ADHD of autisme had, had minder vaak problemen op het werk als er aanpassingen waren. Bij mensen met minder kenmerken was dat ook zo, maar minder sterk.
- richtlijnStudiekeuze123 (2026). Studeren met een ondersteuningsbehoefte. studiekeuze123.nl.Wil je aanpassingen in je studie, dan moet je dat zelf aangeven bij de onderwijsinstelling, het liefst al voor je begint. Voorbeelden: een aangepast rooster, meer tijd voor een tentamen, of opdrachten later inleveren.
- richtlijnYoung e.a. (2020). Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach providing guidance for the identification and treatment of attention-deficit/ hyperactivity disorder in girls and women. BMC Psychiatry 20, 404.Experts uit het Verenigd Koninkrijk: bij meisjes en vrouwen wordt ADHD vaak niet herkend. Ze laten het anders zien, hebben vaker ook andere klachten, en verbergen het met slimme oplossingen.
- ervaringVereniging Impuls & Woortblind (2026). ADHD. impulsenwoortblind.nl.De vereniging voor mensen met ADHD. Er zijn drie beelden: gecombineerd, vooral onoplettend (vaak ADD genoemd, officieel ADHD) en vooral hyperactief-impulsief. Mensen met ADHD noemen zelf vaak een vol hoofd. Sterke kanten die vaak genoemd worden: snel denken, creatief, goed improviseren.
Toets
Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.
Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van mensen met ADHD. Deze cursus legt uit wat ADHD is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.