Hulp regelen
Extra tijd, een rustige plek, opdrachten op papier. Welke hulp er is op school, bij je studie en op je werk, en hoe je erom vraagt. Met de gesprekskaart.
Eerst even gokken
Wat weet je al over hulp regelen? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.
Wat is hulp regelen?
Eerst het hele verhaal. Hulp regelen betekent: je vraagt om ondersteuning of een aanpassing. Een aanpassing is een verandering die het makkelijker voor je maakt. Extra tijd bij een toets. Een rustige plek. Opdrachten op papier.
Die hulp is er op school, bij je studie en op je werk. Maar je krijgt hem vaak pas als je erom vraagt. Daarom loont het om te weten wat er kan, en bij wie je moet zijn.
Hulp komt zelden vanzelf. Weet wat er kan, en vraag het aan de juiste persoon.
Wat er kan
- Op school
- scholen hebben een zorgplicht. Ze moeten leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben een goede plek bieden.
- Bij examens
- met passend examineren maak je hetzelfde examen, met een aanpassing. Bijvoorbeeld pauzes of een prikkelarme ruimte. Met een verklaring van een deskundige kan er meer, zoals 30 minuten extra tijd.
- Bij je studie
- je kunt aanpassingen krijgen, zoals meer tijd voor een tentamen. Je moet het wel zelf aangeven.
- Op je werk
- je leidinggevende kan aanpassingen regelen. En soms kun je een jobcoach krijgen via het UWV.
Wat doet het ADHD-brein?
Zie het als een filmset. Op elke set is er een producent. Die regelt wat de set nodig heeft. Een stille studio, extra draaitijd, een assistent. De regisseur kan dan doen waar hij goed in is: regisseren.
Hulp regelen is de producent inschakelen. Op school is dat vaak de mentor of de intern begeleider. Bij je studie de studentendecaan. Op je werk je leidinggevende of de bedrijfsarts.
Voor een ADHD-brein is hulp regelen zelf al een klus. Je moet eraan denken, een afspraak maken, en op tijd zijn. Daarom helpt een gesprekskaart. Dan staat het script op papier.
Wat weten we?
| Wat | Wat we weten | Bron |
|---|---|---|
| School | Scholen hebben een zorgplicht. Wat een school kan, staat in het schoolondersteuningsprofiel | Rijksoverheid |
| Examens | Passend examineren: hetzelfde examen, met een aanpassing. Met een deskundigenverklaring onder meer 30 minuten extra | Rijksoverheid |
| Studie | Aanpassingen zijn mogelijk. Je moet het zelf aangeven, het liefst voordat je begint | Studiekeuze123 |
| Werk | Met aanpassingen hadden werkenden met veel kenmerken van ADHD minder vaak problemen | Suzuki e.a. (2026) |
| Jobcoach | Je hebt een contract nodig van minstens 3 maanden, voor minstens 8 uur per week | UWV |
De school bepaalt. Bij passend examineren bepaalt de school welke aanpassingen je krijgt. Vraag het dus op tijd aan.
Solliciteren. Een werkgever mag in een sollicitatiegesprek niet naar je gezondheid vragen. Je beslist zelf of je iets vertelt. Voor een aanpassing op het werk moet je meestal wel iets vertellen.
Probeer het zelf
Ga je binnenkort in gesprek over hulp? Met je mentor, decaan of leidinggevende? Vul de gesprekskaart in. Neem hem mee naar het gesprek.
Wat je invult, blijft op dit apparaat.
Hoe pak je het aan?
Vandaag: zoek uit wie je producent is
Wie is bij jou het aanspreekpunt? Op school: je mentor, of de intern begeleider (IB'er). Bij je studie: de studentendecaan. Op je werk: je leidinggevende of de bedrijfsarts. Zoek de naam op, en zet hem in je telefoon.
Weet wat lastig is, met een voorbeeld
Zeg niet alleen "ik heb ADHD". Zeg wat lastig is, met een voorbeeld. Bijvoorbeeld: in een volle zaal raak ik steeds afgeleid. Bij de vorige toets kwam ik daardoor niet klaar.
Weet wat je nodig hebt
Bedenk vooraf wat zou helpen. Extra tijd, een rustige plek, opdrachten op papier, tussendata. Je focuskaart en je tijdbalk helpen om het te bedenken.
Vraag het op tijd
Aanpassingen voor examens en tentamens moet je vaak ruim van tevoren aanvragen. Zet de datum in je agenda, met een herinnering.
Leg afspraken vast
Vraag na het gesprek om de afspraken in een mail. Wie doet wat, en wanneer? Zo valt het niet uit het script. Spreek ook af wanneer jullie kijken of het werkt.
Herken je dit?
Casus 1Ilias, groep 7
Ilias is 10 en heeft ADHD. In de klas zit hij bij het raam, naast het kopieerapparaat. Hij maakt bijna nooit zijn werk af.
Zijn ouders wachten op het rapport. Daar staat dat Ilias "beter zijn best moet doen".
Niemand vroeg om hulp. Dus verandert er niks.
Zijn ouders maken een afspraak met de juf en de intern begeleider. Ze nemen de gesprekskaart mee. Ilias krijgt een plek voorin, en korte opdrachten met een vinkje.
De producent is ingeschakeld. De set van Ilias is nu stiller.
Casus 2Lisa, 19, eerste jaar mbo
Lisa had op de middelbare school extra tijd bij toetsen. Op het mbo is dat ineens weg. Ze haalt haar eerste toetsen niet.
Ze denkt dat het vanzelf geregeld is. Of dat het nu niet meer kan.
Bij een nieuwe opleiding moet je het opnieuw aanvragen. Niemand doet dat voor je.
Lisa mailt de studentendecaan. Ze neemt haar oude verklaring mee. Binnen twee weken heeft ze weer extra tijd.
Lisa weet nu wie haar producent is. En ze weet dat ze het zelf moet vragen.
Casus 3Erik, 44, administratief medewerker
Erik werkt in een open kantoor. Hij maakt steeds fouten in de cijfers. Zijn leidinggevende is ontevreden.
Erik werkt 's avonds thuis verder om het goed te maken.
Hij raakt uitgeput. En het probleem blijft.
Erik praat met de bedrijfsarts. Daarna vraagt hij zijn leidinggevende om een rustige werkplek voor het cijferwerk. Hij hoeft het woord ADHD niet te noemen. Hij vertelt wel wat helpt.
Een kleine aanpassing scheelt veel. Erik maakt minder fouten, en werkt niet meer 's avonds door.
Past het niet?
- De school zegt neeJe krijgt de hulp niet die je vroeg.Vraag waarom. Vraag wat wel kan. Bekijk het schoolondersteuningsprofiel, of vraag een gesprek met de IB'er.
- Je durft het niet te vragenHet gesprek is spannend.Neem iemand mee. Of stuur je gesprekskaart vooraf per mail.
- Je vergeet het aan te vragenDe datum is al voorbij.Vraag het toch. Zet de volgende keer een herinnering.
- Je wilt niet zeggen dat je ADHD hebtJe bent bang voor vooroordelen.Vertel wat je nodig hebt, niet de diagnose. Voor examens is soms wel een verklaring nodig.
Voor jou
Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.
Zelf
Hulp vragen is slim, niet zwak. Je regelt wat je set nodig heeft. Zoek uit wie je producent is, en ga het gesprek aan met de gesprekskaart.
Ouder of verzorger
Wacht niet tot het rapport. Vraag op tijd een gesprek aan met de leerkracht en de IB'er. Neem op wat thuis werkt. Help je kind om later zelf hulp te vragen.
Leerkracht, docent of leidinggevende
Veel aanpassingen kosten weinig: een andere plek, opdrachten op papier, tussendata. Vraag wat iemand nodig heeft. Leg afspraken vast, en kijk na een paar weken of het werkt.
Basisschool
De leerkracht en de intern begeleider zijn het aanspreekpunt. Wat de school kan, staat in het schoolondersteuningsprofiel.
Middelbare school
De mentor is het aanspreekpunt. Vraag aanpassingen voor examens ruim op tijd aan. De school bepaalt wat je krijgt.
Studie
Meld je zelf bij de studentendecaan, het liefst voordat je begint. Neem een verklaring mee als je die hebt.
Werk
Praat met je leidinggevende of de bedrijfsarts. Je hoeft je diagnose niet te noemen. Vertel wel wat je nodig hebt.
Mythes & valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Wat wel klopt |
|---|---|---|
| Hulp wordt vanzelf geregeld. | Nee | Je moet er meestal zelf om vragen. Ook opnieuw bij een nieuwe school of opleiding. |
| Een aanpassing is voortrekken. | Nee | Een aanpassing haalt een drempel weg. Je doet hetzelfde examen. |
| Bij een sollicitatie moet je vertellen dat je ADHD hebt. | Nee | Een werkgever mag in een sollicitatiegesprek niet naar je gezondheid vragen. |
Hulp nodig?
- Op school
- je mentor of de intern begeleider (IB'er).
- Op je studie
- de studentendecaan.
- Op je werk
- je leidinggevende of de bedrijfsarts. Voor een jobcoach: het UWV.
- Impuls & Woortblind
- de vereniging voor mensen met ADHD, voor advies en ervaringen.
Samenhang
Lees eerst
- Wat is ADHD?wat je kunt vertellen
Verwant
- Vertellen of nietwie mag het weten?
Hierna
- Huiswerk en toetsende generale repetitie
- Werkende juiste rol
Bronnen
- richtlijnRijksoverheid (2026). Verantwoordelijkheid van scholen in passend onderwijs. rijksoverheid.nl.Scholen hebben een zorgplicht: ze moeten leerlingen die extra ondersteuning nodig hebben een goede plek bieden. In het schoolondersteuningsprofiel staat welke extra begeleiding een school kan geven.
- richtlijnRijksoverheid (2026). Aangepast examen in het voortgezet onderwijs. rijksoverheid.nl.Met passend examineren maak je hetzelfde examen, met een hulpmiddel of aanpassing, zoals pauzes of een prikkelarme ruimte. Met een deskundigenverklaring kan meer, zoals 30 minuten extra tijd. De school bepaalt de aanpassingen.
- richtlijnStudiekeuze123 (2026). Studeren met een ondersteuningsbehoefte. studiekeuze123.nl.Wil je aanpassingen in je studie, dan moet je dat zelf aangeven bij de onderwijsinstelling, het liefst al voor je begint. Voorbeelden: een aangepast rooster, meer tijd voor een tentamen, of opdrachten later inleveren.
- richtlijnUWV (2026). Jobcoach: begeleiding op de werkvloer. uwv.nl.Een jobcoach helpt je op je werk als je door een ziekte of handicap ondersteuning nodig hebt. Je hebt een contract nodig van minimaal 3 maanden, voor minimaal 8 uur per week.
- onderzoekSuzuki e.a. (2026). Workplace adjustments equivalent to reasonable accommodations and workplace maladjustment in a general working population, with a focus on high autism spectrum disorder (ASD) and attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) traits. Environmental Health and Preventive Medicine 31.1000 werkenden in Japan. Wie veel kenmerken van ADHD of autisme had, had minder vaak problemen op het werk als er aanpassingen waren. Bij mensen met minder kenmerken was dat ook zo, maar minder sterk.
- richtlijnAutoriteit Persoonsgegevens (2026). Sollicitaties. autoriteitpersoonsgegevens.nl.Een werkgever mag in een sollicitatiegesprek niet vragen naar je gezondheid. Je hoeft alleen iets te vertellen als het rechtstreeks van belang is voor de functie.
- ervaringVereniging Impuls & Woortblind (2026). ADHD. impulsenwoortblind.nl.De vereniging voor mensen met ADHD. Er zijn drie beelden: gecombineerd, vooral onoplettend (vaak ADD genoemd, officieel ADHD) en vooral hyperactief-impulsief. Mensen met ADHD noemen zelf vaak een vol hoofd. Sterke kanten die vaak genoemd worden: snel denken, creatief, goed improviseren.
Toets
Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.
Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van mensen met ADHD. Deze cursus legt uit wat ADHD is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.