Werken
Werk dat bij je ADHD-brein past, en een werkplek die helpt. Over sterke kanten, aanpassingen en een jobcoach. Met de werkkaart.
Eerst even gokken
Wat weet je al over werken met ADHD? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.
Wat maakt werk goed of lastig?
Eerst het hele verhaal. Werk vraagt veel van de regisseur. Plannen, opletten, deadlines halen, vergaderen. Bij het ene werk gaat dat vanzelf. Bij ander werk kost het je de hele dag.
Twee dingen maken het verschil. Het werk zelf: past het bij wat je goed kunt? En de werkplek: helpt die je, of zit hij je in de weg?
Zoek werk dat bij je sterke kanten past. En richt je werkplek zo in dat hij je helpt.
Twee knoppen
- De rol
- het werk zelf. Afwisselend of steeds hetzelfde? Veel mensen of alleen? Snel of precies?
- De set
- je werkplek. Rustig of druk? Vaste tijden of vrij? Duidelijke afspraken of niet?
Waarom maakt de rol uit?
Zie het als een acteur. Een goede acteur in de verkeerde rol, valt tegen. Dezelfde acteur in de juiste rol, schittert. Hij is niet ineens beter. De rol past gewoon.
Zo werkt het ook met een ADHD-brein. In saai, eentonig werk dommelt de regisseur in. In werk dat boeit, met afwisseling en tempo, is hij klaarwakker. Dan komen je sterke kanten naar voren.
Maar ook in de juiste rol helpt een goede set. Een rustige plek. Duidelijke afspraken. Iemand die meedenkt. Dat noem je een aanpassing.
Wat weten we?
| Wat | Wat we weten | Bron |
|---|---|---|
| Problemen | Mensen met ADHD hadden vooral het gevoel dat ze niet haalden wat ze konden. Ontslag kwam minder vaak voor | Fuermaier e.a. (2021) |
| Opletten | Moeite met opletten hing het sterkst samen met problemen op het werk | Fuermaier e.a. (2021) |
| Aanpassingen | Met aanpassingen hadden werkenden met veel kenmerken van ADHD minder vaak problemen | Suzuki e.a. (2026) |
| Sterke kanten | Volwassenen met ADHD noemden: creatief denken, hyperfocus, energie, durf en veerkracht | Sedgwick e.a. (2019), klein onderzoek |
| Hulp | Een vast dagritme en coaching helpen volwassenen met ADHD | Thuisarts.nl |
Een jobcoach. Een jobcoach helpt je op je werk. Je kunt er een krijgen via het UWV. Je hebt dan een contract nodig van minstens 3 maanden, voor minstens 8 uur per week.
Probeer het zelf
Werk je al, of zoek je werk? Vul de werkkaart in. Zo zie je welke rol en welke set bij je passen.
Wat je invult, blijft op dit apparaat.
Hoe pak je het aan?
Vandaag: schrijf op wat je energie geeft
Denk aan een goede werkdag. Of een goede dag op school of bij je bijbaan. Wat deed je toen? Schrijf drie dingen op die je energie gaven.
Kies een rol die past
Kijk naar je sterke kanten. Houd je van afwisseling, tempo of mensen? Zoek werk waar dat gevraagd wordt. Kijk ook naar wat veel moeite kost, zoals veel kleine details. Hoeveel daarvan zit er in het werk?
Richt je set in
Wat helpt je op je werkplek? Een koptelefoon, een vaste plek, je telefoon in een la. Een takenlijst, een vast overleg. Regel wat je zelf kunt regelen.
Vraag om een aanpassing
Wat je niet zelf kunt regelen, vraag je aan je leidinggevende. Vertel wat lastig is, en wat zou helpen. Je hoeft je diagnose niet te noemen. Bij een sollicitatie mag een werkgever ook niet naar je gezondheid vragen. Vraag eventueel de bedrijfsarts om mee te denken.
Laad op na je werk
Werk kost een ADHD-brein vaak veel energie. Plan na je werk iets wat je oplaadt. Bewegen, buiten zijn, iets leuks. En houd vaste tijden aan voor eten en slapen.
Herken je dit?
Casus 1Jayden, 16, bijbaan
Jayden werkt in een supermarkt. Hij moet urenlang vakken vullen. Hij raakt afgeleid, en zijn baas moppert.
Jayden denkt: ik ben gewoon slecht in werken.
Jayden is niet slecht in werken. Hij zit in een rol die niet past.
Jayden vraagt of hij ook bij de kassa of bij de bezorging mag. Daar is meer te doen. Daar gaat het een stuk beter.
In een rol met tempo en afwisseling is zijn regisseur wakker.
Casus 2Priya, 27, marketing
Priya heeft veel ideeën, en ze is goed in presenteren. Maar haar rapportages zijn altijd te laat. Ze voelt dat ze niet laat zien wat ze kan.
Ze werkt 's avonds door om de rapportages af te krijgen.
Ze raakt uitgeput, en haar ideeën drogen op.
Priya praat met haar leidinggevende. Ze ruilt een deel van de rapportages met een collega. Zelf neemt ze meer presentaties. Voor de rest maakt ze vaste blokken in haar agenda.
Haar rol past nu beter bij haar sterke kanten. En de set helpt haar met de rest.
Casus 3Wim, 51, monteur
Wim is een goede monteur. Maar hij vergeet afspraken en raakt formulieren kwijt. Hij is bang dat hij zijn baan verliest.
Wim zegt niets. Hij schaamt zich.
Het probleem blijft, en de zorgen worden groter.
Wim vraagt via het UWV een jobcoach aan. Samen maken ze een vaste werkwijze voor afspraken en formulieren. Alles op één plek, met herinneringen op zijn telefoon.
Zijn vakwerk was nooit het probleem. Nu heeft de rest ook een vaste plek.
Past het niet?
- Je kunt geen ander werk kiezenJe hebt dit werk nodig, ook als het niet past.Zoek binnen je werk naar taken die beter passen. En richt de set zo goed mogelijk in.
- Je baas wil niet meedenkenJe vraag wordt afgewezen.Vraag de bedrijfsarts om mee te denken. Of kijk of een jobcoach kan helpen.
- Je weet niet wat je sterke kanten zijnJe ziet vooral wat misgaat.Vraag het aan mensen die je goed kennen. Of kijk naar wat je graag doet in je vrije tijd.
- Je bent op na je werkJe hebt geen energie meer voor iets anders.Kijk of je minder uren kunt werken. Praat erover met de bedrijfsarts of je huisarts.
Voor jou
Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.
Zelf
Werk dat niet lukt, zegt vaak meer over de rol dan over jou. Zoek werk dat bij je sterke kanten past. En vraag om wat je nodig hebt.
Iemand om me heen
Help mee kijken naar sterke kanten: wat zie jij dat iemand goed kan? Moedig aan om hulp te vragen. En geef ruimte om op te laden na een werkdag.
Leerkracht, docent of leidinggevende
Vraag wat iemand nodig heeft. Kleine aanpassingen helpen vaak al: een rustige plek, duidelijke afspraken, een vast overleg. Kijk ook naar taken die bij iemands sterke kanten passen.
Middelbare school
Een bijbaantje of stage is een goede plek om te ontdekken wat bij je past. Let op wat je energie geeft, en wat niet.
Studie
Kijk bij je stages goed naar welke rol en welke set bij je passen. Neem dat mee in je keuze voor je eerste baan.
Werk
Gaat het niet goed? Kijk eerst naar de rol en de set, voordat je denkt dat het aan jou ligt. Praat met je leidinggevende of de bedrijfsarts.
Mythes & valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Wat wel klopt |
|---|---|---|
| ADHD heeft op het werk alleen nadelen. | Nee | Volwassenen met ADHD noemen ook sterke kanten, zoals creatief denken en energie. |
| Als het niet lukt, moet je harder werken. | Nee | Vaak helpt een rol die beter past, of een aanpassing. |
| Een jobcoach is alleen voor mensen die niet kunnen werken. | Nee | Een jobcoach helpt je juist op je werk, als je door een ziekte of handicap ondersteuning nodig hebt. |
Hulp nodig?
- Je leidinggevende
- voor aanpassingen op je werk.
- De bedrijfsarts
- om mee te denken over wat je nodig hebt.
- Het UWV
- voor een jobcoach.
- Een coach
- coaching helpt volwassenen met ADHD. Vraag je huisarts waar je terechtkunt.
Samenhang
Lees eerst
- Hulp regelenvragen om een aanpassing
Verwant
- Focus makeneen stillere set
- Vertellen of nietvertel je het op je werk?
- Bewegen, slapen en energieopladen
Hierna
- Je eigen planje draaiboek
Bronnen
- onderzoekFuermaier, Tucha, Butzbach e.a. (2021). ADHD at the workplace: ADHD symptoms, diagnostic status, and work-related functioning. Journal of Neural Transmission 128(7).1231 werkenden en 134 volwassenen met ADHD. Mensen met ADHD hadden vooral het gevoel dat ze op hun werk niet haalden wat ze konden. Een slechte beoordeling of ontslag kwam minder vaak voor. Moeite met opletten hing het sterkst samen met problemen op het werk.
- onderzoekSedgwick, Merwood, Asherson (2019). The positive aspects of attention deficit hyperactivity disorder: a qualitative investigation of successful adults with ADHD. ADHD Attention Deficit and Hyperactivity Disorders 11(3).Gesprekken met volwassenen met ADHD die het goed doen. Zij noemden sterke kanten: anders en creatief denken, hyperfocus, energie, durf en veerkracht. Een klein onderzoek met gesprekken.
- onderzoekSuzuki e.a. (2026). Workplace adjustments equivalent to reasonable accommodations and workplace maladjustment in a general working population, with a focus on high autism spectrum disorder (ASD) and attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) traits. Environmental Health and Preventive Medicine 31.1000 werkenden in Japan. Wie veel kenmerken van ADHD of autisme had, had minder vaak problemen op het werk als er aanpassingen waren. Bij mensen met minder kenmerken was dat ook zo, maar minder sterk.
- ervaringVereniging Impuls & Woortblind (2026). ADHD. impulsenwoortblind.nl.De vereniging voor mensen met ADHD. Er zijn drie beelden: gecombineerd, vooral onoplettend (vaak ADD genoemd, officieel ADHD) en vooral hyperactief-impulsief. Mensen met ADHD noemen zelf vaak een vol hoofd. Sterke kanten die vaak genoemd worden: snel denken, creatief, goed improviseren.
- richtlijnThuisarts.nl (NHG) (2026). Ik heb ADHD. Thuisarts.nl.ADHD is er al vanaf je jeugd, maar sommige mensen ontdekken het pas als volwassene. Volwassenen zijn vaak minder druk dan kinderen. Een vast dagritme, gedragstherapie en coaching helpen; medicijnen bespreek je met een psychiater.
- richtlijnUWV (2026). Jobcoach: begeleiding op de werkvloer. uwv.nl.Een jobcoach helpt je op je werk als je door een ziekte of handicap ondersteuning nodig hebt. Je hebt een contract nodig van minimaal 3 maanden, voor minimaal 8 uur per week.
- richtlijnAutoriteit Persoonsgegevens (2026). Sollicitaties. autoriteitpersoonsgegevens.nl.Een werkgever mag in een sollicitatiegesprek niet vragen naar je gezondheid. Je hoeft alleen iets te vertellen als het rechtstreeks van belang is voor de functie.
Toets
Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.
Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van mensen met ADHD. Deze cursus legt uit wat ADHD is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.