Mythes over ADHD

Klopt het, of klopt het niet? Kies wat je denkt. Fout is niet erg. Zo merk je straks wat je nieuw leert.

Een mythe is een verhaal dat veel mensen geloven, maar dat niet klopt. Over ADHD gaan veel mythes rond. "Het komt door suiker." "Het is gewoon luiheid." "Het bestond vroeger niet."

Mythes zijn niet alleen fout. Ze kunnen ook pijn doen. Een kind hoort dat het lui is. Een moeder hoort dat ze slecht opvoedt. Of iemand zoekt geen hulp, omdat "iedereen toch een beetje ADHD heeft".

Zie het als een filmset. Een mythe is als een recensie van iemand die de film niet zag. Die persoon zag alleen de trailer. Een kind dat door de klas rent. Een volwassene die steeds te laat komt.

Daar schrijft die persoon een recensie bij. Lui, slecht opgevoed, te veel snoep. Maar hij zag niet wat er achter de schermen gebeurde. Hij zag niet hoe hard de regisseur werkte.

Aan de buitenkant zie je gedrag. Aan de binnenkant werkt het brein anders. Een mythe ontstaat als je de buitenkant ziet, en de binnenkant gokt.

Over veel mythes is onderzoek gedaan. Hieronder staat eerst wat onderzoekers vonden, en daarna welke mythe dat rechtzet.

Nieuw, suiker en opvoeding

Niet nieuw. De Duitse arts Melchior Adam Weikard beschreef het al in 1775. ADHD is ook niet vaker gaan voorkomen. Het wordt wel vaker herkend.

Geen suiker. Zeven onderzoeken met ruim 25.000 jongeren vonden geen verband tussen suiker en ADHD. Een feestje kan druk zijn. Dat komt door het feestje, niet door de taart.

Geen opvoeding. ADHD zit in families. Ongeveer 74 procent van de verschillen hangt samen met erfelijkheid. Het gaat om heel veel genen, elk met een klein effect. Ouders hebben het niet veroorzaakt.

Wie en hoe lang

Ouder worden. Op hun 25e heeft ongeveer 1 op de 6 jongeren nog alle kenmerken. Ongeveer de helft heeft er nog een deel van. Je groeit er dus vaak niet helemaal overheen.

Meisjes. Bij meisjes en vrouwen wordt ADHD vaak niet herkend. Ze laten het anders zien, en verbergen het vaak.

Scans. Hersenscans laten kleine verschillen zien. Maar je kunt ADHD niet vaststellen met een scan of een test. Een arts kijkt naar het hele verhaal.

Een mythe die half klopt

"ADHD wordt te snel vastgesteld." Daar zit iets in. Een overzicht van 25 onderzoeken met ruim 8 miljoen kinderen liet iets zien. De jongsten van de klas kregen 1,34 keer zo vaak de diagnose als de rest.

Hoe kan dat? Een jong kind is soms gewoon nog wat drukker. Dat kan op ADHD lijken. Daarom kijkt een goede arts goed naar de leeftijd. Maar het betekent niet dat ADHD niet bestaat.

Hieronder staan tien beweringen. Sommige kloppen, andere niet. Kies wat jij denkt. Daarna zie je wat wel klopt.

Wat je invult, blijft op dit apparaat.

Je hoort of leest iets over ADHD. Hoe weet je of het klopt? Stel jezelf deze vier vragen.

Vandaag: let op de woorden "alle" en "gewoon"

Mythes gebruiken vaak grote woorden: alle, nooit, altijd. En het woord gewoon: "Hij moet gewoon beter zijn best doen." Bij ADHD is het zelden gewoon.

Probeer het vandaag. Hoor je een zin over ADHD? Let op of er "alle" of "gewoon" in staat.

Wie zegt het?

Is het een arts, een onderzoeker, of iemand met ADHD die over zichzelf vertelt? Of iemand die het ook maar ergens hoorde? Dat maakt verschil.

Waar komt het vandaan?

Vraag: "Waar heb je dat gelezen?" Een goede bewering heeft een bron. Een filmpje met veel views is geen bron.

Wat zegt een betrouwbare site?

Zoek het op bij een site die je kunt vertrouwen. Bijvoorbeeld:

Thuisarts.nl

van huisartsen, in gewone taal.

Impuls & Woortblind

de vereniging voor mensen met ADHD.

De bronnen van deze cursus

op de bronnenpagina.

Zeggen die iets anders? Dan klopt de bewering waarschijnlijk niet.

Wat zeg je als iemand een mythe vertelt?

Je hoeft niet iedereen te verbeteren. Wil je het wel? Houd het kort en rustig. Bijvoorbeeld:

• "Dat hoor ik vaak. Maar onderzoek laat iets anders zien."
• "Bij mij werkt het anders. Ik …"
• "Waar heb je dat gelezen?"

Checken helpt bijna altijd. Maar soms loopt het anders.

• Je hebt geen energie om uit te leggenJe hoeft niet elke mythe te verbeteren.Zeg niets, of stuur later een link naar deze les.
• De ander wil niet luisterenIemand blijft bij zijn mening, ook na uitleg.Stop het gesprek. Praat met iemand die je wel begrijpt.
• Het is geen mythe meer, maar pestenIemand gebruikt ADHD om jou uit te lachen.Dat is niet jouw schuld. Vertel het aan je mentor, een vertrouwenspersoon of je leidinggevende.
• Je vindt geen bronJe weet niet of het klopt.Zeg "ik weet het niet zeker". Dat is ook een goed antwoord.

Ook bij het checken zelf kun je fouten maken.

Iemand die je vertrouwt

vertel welke mythe je hoorde, en hoe dat voelde.

Op school of studie

je mentor, de vertrouwenspersoon of de studentendecaan. Zeker als het pesten wordt.

Op je werk

je leidinggevende of de vertrouwenspersoon.

Impuls & Woortblind

de vereniging voor mensen met ADHD. Voor informatie en contact met anderen.

• onderzoekFaraone e.a. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 Evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128, 789-818.80 onderzoekers uit 27 landen zetten op een rij wat zeker is. ADHD komt voor bij 5,9 procent van de jongeren en 2,5 procent van de volwassenen, overal ter wereld. Artsen beschreven het al in 1775. Het is niet vaker gaan voorkomen, wel vaker herkend. Zeven onderzoeken met ruim 25.000 jongeren vonden geen verband tussen suiker en ADHD. Hersenscans en tests laten kleine verschillen zien, maar je kunt er ADHD niet mee vaststellen. ADHD komt vaak samen voor met somberheid (depressie), angst, autisme, eetproblemen en verslaving. Mensen met ADHD hebben vaker moeite met sociale contacten. Medicatie verkleint de kans op ongelukken, verslaving en schooluitval. Bijwerkingen zijn meestal mild en vaak op te lossen met een andere dosis of een ander middel. Kinderen die stimulerende middelen gebruiken, groeien in een of twee jaar gemiddeld ongeveer 2 centimeter minder dan verwacht. Sporten verminderde de kenmerken in tien onderzoeken met 300 kinderen, maar niet meer duidelijk na correctie voor onderzoek dat nooit gepubliceerd werd; een ander overzicht vond geen effect op de kenmerken, wel minder angst en somberheid. Volwassenen met ADHD vallen volgens henzelf moeilijker in slaap en worden minder uitgerust wakker. Ongeveer 1 op de 6 jongeren heeft op 25-jarige leeftijd nog alle kenmerken, ongeveer de helft nog een deel. Training in organiseren (10 onderzoeken, 893 jongeren) gaf volgens ouders matig minder onoplettendheid.
• onderzoekFaraone en Larsson (2019). Genetics of attention deficit hyperactivity disorder. Molecular Psychiatry 24, 562-575.ADHD zit in families. Ongeveer 74 procent van de verschillen hangt samen met erfelijkheid. Het gaat om heel veel genen, elk met een klein effect.
• onderzoekCaye e.a. (2020). Relative Age and Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder: Data From Three Epidemiological Cohorts and a Meta-analysis. Journal of the American Academy of Child and Adolescent Psychiatry 59(8), 990-997.25 onderzoeken met ruim 8 miljoen kinderen. De jongsten van de klas kregen 1,34 keer zo vaak de diagnose ADHD als de rest.
• richtlijnYoung e.a. (2020). Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach providing guidance for the identification and treatment of attention-deficit/ hyperactivity disorder in girls and women. BMC Psychiatry 20, 404.Experts uit het Verenigd Koninkrijk: bij meisjes en vrouwen wordt ADHD vaak niet herkend. Ze laten het anders zien, hebben vaker ook andere klachten, en verbergen het met slimme oplossingen.
• boekThomas E. Brown (2006). The Adult ADHD Mind: Executive Function Connections. ADDitude Magazine, april/mei 2006 (bijgewerkt 2025).Brown vergelijkt ADHD met een orkest: elke muzikant speelt goed, maar de dirigent stuurt niet goed. Het is geen gebrek aan wilskracht. Bij iets wat iemand echt boeit, lukt het opletten wel.
• richtlijnThuisarts.nl (NHG) (2026). Mijn kind heeft ADHD. Thuisarts.nl.De kenmerken moeten er op minstens twee plekken zijn, vóór je 12e beginnen en langer dan een half jaar duren. Meisjes vallen minder op. Druk gedrag doet een kind niet expres. Adviezen: wees duidelijk en positief, met regels die altijd hetzelfde zijn, vaste tijden, elke ochtend vertellen wat er komt (met plaatjes of een schrift), samen afspraken maken (begin met de 5 belangrijkste), makkelijke woorden en korte zinnen, en meteen laten merken als het goed gaat. Elke dag een uur stevig bewegen en niet langer dan een uur achter elkaar zitten. Er zijn trainingen voor ouders en voor leraren. Medicijnen kunnen helpen als adviezen en gedragstherapie niet genoeg helpen; bekende bijwerkingen zijn minder eetlust, slecht slapen, hoofdpijn en buikpijn. Ongeveer 2 op de 10 kinderen hebben als volwassene geen last meer.
• ervaringVereniging Impuls & Woortblind (2026). ADHD. impulsenwoortblind.nl.De vereniging voor mensen met ADHD. Er zijn drie beelden: gecombineerd, vooral onoplettend (vaak ADD genoemd, officieel ADHD) en vooral hyperactief-impulsief. Mensen met ADHD noemen zelf vaak een vol hoofd. Sterke kanten die vaak genoemd worden: snel denken, creatief, goed improviseren.

Alle bronnen van de cursus →

Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.