Samenwerken
Samenwerken met iemand met ADHD gaat het best als iedereen een eigen taak heeft, en er één draaiboek is. Voor groepswerk, teams en thuis.
Dit komt uit de ervaring van mensen met ADHD, niet uit onderzoek. Veel mensen hebben er iets aan. Kijk of het bij jou past.
Lees ook de andere kant: Focus maken
Eerst even gokken
Wat weet je al over samenwerken met iemand met ADHD? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.
Wat maakt samenwerken lastig?
Eerst het hele verhaal. In een groepsopdracht, een team of een gezin moet je samen iets doen. Dat vraagt plannen, afspreken, op tijd zijn en bijhouden wie wat doet. Juist die dingen zijn lastig voor een ADHD-brein.
Daardoor gaat het soms mis. De ander denkt: die doet niks. Of: die neemt alles over. Maar mensen met ADHD brengen ook veel mee. Ideeën, energie, durf, snel schakelen.
Geef iedereen een eigen taak, en maak één draaiboek dat iedereen kan zien. Dan komt ieders talent tot zijn recht.
Wat vaak misgaat
- Vage taken
- "We doen het samen." Wie doet wat?
- Alles in je hoofd
- afspraken staan nergens. Iedereen onthoudt iets anders.
- Eén deadline aan het eind
- tot de laatste week gebeurt er weinig.
- Lange vergaderingen
- veel praten, weinig besluiten.
Wat doet het ADHD-brein?
Zie het als een filmploeg. Op een set heeft iedereen een eigen taak. De cameraman filmt. De geluidsman neemt geluid op. Niemand doet alles. En er is één draaiboek, dat iedereen kan zien.
Iemand met ADHD past vaak heel goed in een ploeg. Als de taak helder is. Als het draaiboek op tafel ligt. En als er tussendoor even gecheckt wordt.
Zonder draaiboek raakt iedereen de draad kwijt. Maar iemand met ADHD vaak als eerste. Dat is geen onwil. Het script valt sneller op de grond.
Wat weten we?
Aanpassingen helpen. Onderzoekers in Japan vroegen 1000 werkenden naar hun werk. Sommigen hadden veel kenmerken van ADHD of autisme. Met aanpassingen op het werk hadden zij minder vaak problemen.
Samen werken. Veel mensen met ADHD werken beter als er iemand bij is. Dat heet body doubling. In een vragenlijst vertelden 220 mensen erover. Het onderzoek meet niet of het werkt.
Jobcoach. Heb je door ADHD hulp nodig op je werk? Via het UWV kun je soms een jobcoach krijgen. Daarvoor heb je een contract nodig van minstens 3 maanden en 8 uur per week.
Sterke kanten. Mensen met ADHD noemen zelf vaak: snel denken, creatief zijn, goed improviseren. Dat zegt de vereniging Impuls & Woortblind.
De aanpak zelf. Of een draaiboek en vaste taken helpen, is weinig onderzocht bij ADHD. Wat hier staat, is vooral ervaringskennis.
Probeer het zelf
Denk aan een groepsopdracht, een project of een klus thuis. Vul de teamkaart in, samen met de anderen. Zet hem op een plek waar iedereen hem ziet.
Wat je invult, blijft op dit apparaat.
Hoe pak je het aan?
Vandaag: schrijf op wie wat doet
Maak een lijstje: taak, naam, datum. Deel het met de hele groep. Een gedeeld document, een app, of een papier aan de muur.
Kies taken die passen
Vraag iedereen waar hij goed in is. Iemand met ADHD is vaak goed in bedenken, presenteren of snel iets oplossen. Laat die persoon dat doen. Een saaie taak mag ook, maar maak hem klein.
Maak tussendata
Niet één deadline aan het eind. Spreek per week af wat er af moet zijn. Zo wordt "later" steeds "nu".
Check kort en vaak
Een korte check van vijf minuten werkt beter dan één lange vergadering. Wat is er af? Wat is de volgende stap? Wie heeft hulp nodig?
Werk soms samen in één ruimte
Spreek af om tegelijk te werken. Aan dezelfde tafel, of in een videogesprek. Ieder doet zijn eigen deel. Dat helpt veel mensen met ADHD om te beginnen en door te gaan.
Herken je dit?
Casus 1Juf Mirjam, groep 8
De klas maakt een werkstuk in groepjes van vier. In het groepje van Bram met ADHD gebeurt weinig. De anderen klagen: "Bram doet niks."
De juf zet Bram apart. Hij moet het alleen doen.
Bram leert zo niet samenwerken. En zijn ideeën gaan verloren voor de groep.
Elk groepje krijgt een kaart: wie doet wat, en wanneer. Bram tekent de plaatjes en presenteert. Elke vrijdag checkt de juf vijf minuten per groepje.
Bram heeft een heldere taak die bij hem past. En het draaiboek ligt op tafel.
Casus 2Sanne en haar projectgroep, hbo
Sanne heeft ADHD. Haar projectgroep plant alles in een lange vergadering per week. Sanne raakt de draad kwijt en vergeet haar deel.
De groep stuurt boze berichten in de groepsapp.
Sanne schaamt zich, en trekt zich terug. Het werk komt nog minder af.
De groep zet alle taken in een gedeelde planner, met tussendata. Ze werken twee middagen per week samen in de bibliotheek.
Het draaiboek is zichtbaar. En samen in één ruimte lukt het Sanne om door te werken.
Casus 3Koen, teamleider in een magazijn
Koen heeft een nieuwe collega met ADHD, Dewi. Ze is snel en vindt slimme oplossingen. Maar ze vergeet de lijstjes in te vullen.
Koen geeft haar een waarschuwing.
Dewi doet haar best. Een waarschuwing verandert niets aan haar script.
Koen vraagt wat helpt. Ze maken een korte checklist op een tablet, bij het eind van elke klus. Dewi krijgt de klussen waar snel denken nodig is.
Dewi doet waar ze goed in is. En de checklist is haar script op tafel.
Past het niet?
- Iemand doet echt niksOok met een heldere taak gebeurt er niks.Vraag één-op-één wat er speelt. Misschien is de taak te groot, of is er iets anders.
- Iemand neemt alles overIn een hyperfocus doet iemand het hele werk alleen.Spreek af wie wat doet, en houd je daaraan. Zeg het vriendelijk.
- De groep wil geen aanpassingen"Waarom moet het voor hem anders?"Een draaiboek en tussendata helpen iedereen, niet alleen iemand met ADHD.
- Het blijft botsenNa alle afspraken gaat het steeds mis.Vraag hulp: een mentor, een leidinggevende of een jobcoach.
Voor jou
Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.
Iemand om me heen
Werk je samen met iemand met ADHD? Spreek af wie wat doet, en zet het op papier. Gebruik de sterke kanten van die persoon. En check kort, in plaats van te klagen.
Ouder of verzorger
Ook thuis is een gezin een filmploeg. Verdeel klusjes duidelijk, met een lijst die iedereen ziet. Geef je kind een taak die past, en maak hem klein.
Leerkracht, docent of leidinggevende
Geef bij groepswerk een kaart met taken en data. Check kort en vaak. Verdeel taken op talent, niet alleen op wie het snelst ja zegt.
Basisschool
Kleine groepjes met vaste rollen werken goed. Bijvoorbeeld: schrijver, tekenaar, verteller.
Middelbare school
Laat groepjes een planning maken met tussendata. Kijk elke week kort mee.
Studie
Gebruik een gedeelde planner voor projecten. Spreek af om samen te werken, in de bibliotheek of online.
Werk
Zet taken en deadlines in een gedeeld systeem. Korte dagelijkse checks werken beter dan lange vergaderingen. Is er meer nodig? Denk aan een jobcoach via het UWV.
Mythes & valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Wat wel klopt |
|---|---|---|
| Iemand met ADHD is geen goede teamspeler. | Nee | Met een heldere taak en een zichtbaar draaiboek past iemand met ADHD vaak heel goed in een team. |
| Aanpassingen zijn oneerlijk voor de rest. | Nee | Een draaiboek en tussendata helpen iedereen. |
| Wie zijn deel vergeet, doet geen moeite. | Nee | Het script valt sneller op de grond. Dat is geen onwil. |
Hulp nodig?
- Op school
- de mentor of de IB'er. Vraag om hulp bij het verdelen van taken.
- Op je studie
- de studieloopbaanbegeleider of de studentendecaan.
- Op je werk
- je leidinggevende, de bedrijfsarts, of een jobcoach via het UWV.
- Impuls & Woortblind
- de vereniging voor mensen met ADHD.
Samenhang
Lees eerst
- De regisseur in je hoofdwaarom plannen en bijhouden lastig zijn
Verwant
- Duidelijk afsprekende souffleur
Hierna
- Werkende juiste rol
- Vriendschap en relatieseen goede tegenspeler
Bronnen
- onderzoekSuzuki e.a. (2026). Workplace adjustments equivalent to reasonable accommodations and workplace maladjustment in a general working population, with a focus on high autism spectrum disorder (ASD) and attention deficit/hyperactivity disorder (ADHD) traits. Environmental Health and Preventive Medicine 31.1000 werkenden in Japan. Wie veel kenmerken van ADHD of autisme had, had minder vaak problemen op het werk als er aanpassingen waren. Bij mensen met minder kenmerken was dat ook zo, maar minder sterk.
- ervaringEagle, Baltaxe-Admony en Ringland (2024). "It Was Something I Naturally Found Worked and Heard About Later": An Investigation of Body Doubling with Neurodivergent Participants. ACM Transactions on Accessible Computing 17.Een vragenlijst bij 220 mensen, vooral met ADHD of autisme. Body doubling: een ander erbij hebben om te beginnen, gefocust te blijven of iets af te maken. Live of online. Veel mensen deden het al jaren zonder dat ze er een naam voor hadden. Het onderzoek meet niet of het werkt.
- richtlijnUWV (2026). Jobcoach: begeleiding op de werkvloer. uwv.nl.Een jobcoach helpt je op je werk als je door een ziekte of handicap ondersteuning nodig hebt. Je hebt een contract nodig van minimaal 3 maanden, voor minimaal 8 uur per week.
- ervaringVereniging Impuls & Woortblind (2026). ADHD. impulsenwoortblind.nl.De vereniging voor mensen met ADHD. Er zijn drie beelden: gecombineerd, vooral onoplettend (vaak ADD genoemd, officieel ADHD) en vooral hyperactief-impulsief. Mensen met ADHD noemen zelf vaak een vol hoofd. Sterke kanten die vaak genoemd worden: snel denken, creatief, goed improviseren.
- richtlijnThuisarts.nl (NHG) (2026). Mijn kind heeft ADHD. Thuisarts.nl.De kenmerken moeten er op minstens twee plekken zijn, vóór je 12e beginnen en langer dan een half jaar duren. Meisjes vallen minder op. Druk gedrag doet een kind niet expres. Adviezen: wees duidelijk en positief, met regels die altijd hetzelfde zijn, vaste tijden, elke ochtend vertellen wat er komt (met plaatjes of een schrift), samen afspraken maken (begin met de 5 belangrijkste), makkelijke woorden en korte zinnen, en meteen laten merken als het goed gaat. Elke dag een uur stevig bewegen en niet langer dan een uur achter elkaar zitten. Er zijn trainingen voor ouders en voor leraren. Medicijnen kunnen helpen als adviezen en gedragstherapie niet genoeg helpen; bekende bijwerkingen zijn minder eetlust, slecht slapen, hoofdpijn en buikpijn. Ongeveer 2 op de 10 kinderen hebben als volwassene geen last meer.
Toets
Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.
Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van mensen met ADHD. Deze cursus legt uit wat ADHD is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.