Vriendschap en relaties
Met ADHD kun je een geweldige vriend of partner zijn. Soms botst het ook. Over een goede tegenspeler, die jouw stijl kent en meespeelt.
Dit komt uit de ervaring van mensen met ADHD, niet uit onderzoek. Veel mensen hebben er iets aan. Kijk of het bij jou past.
Eerst even gokken
Wat weet je al over vriendschap en ADHD? Kies wat je denkt. Fout is niet erg.
Wat speelt er in vriendschap en relaties?
Eerst het hele verhaal. Iemand met ADHD is vaak een leuke vriend of partner. Spontaan, grappig, vol ideeën, en trouw. Toch botst het soms. Je vergeet een verjaardag. Je praat door iemand heen. Of je wordt snel boos om iets kleins.
Dat ligt niet aan te weinig liefde. Het ligt aan de regisseur, die minder vanzelf stuurt. Als je dat allebei weet, wordt het makkelijker.
Een goede vriendschap of relatie met ADHD draait om elkaars stijl kennen. Niet om elkaar veranderen.
Waar het vaak botst
- Vergeten
- een afspraak, een verjaardag, iets wat de ander vertelde.
- Door iemand heen praten
- Impuls zegt het voordat de ander klaar is.
- Snel boos of gekwetst
- Gevoel speelt twee keer zo hard.
- Te laat komen
- de klok hangt achter een gordijn.
Wat doet het ADHD-brein?
Zie het als een filmset. Een acteur speelt nooit alleen. Hij heeft een tegenspeler. Een goede tegenspeler kent jouw stijl. Hij weet dat Impuls soms te vroeg komt. En hij speelt mee, in plaats van van het toneel te lopen.
Dat werkt twee kanten op. Een vriend of partner zonder ADHD leert jouw stijl kennen. En jij leert de zijne. Wat vindt hij belangrijk? Wanneer voelt hij zich niet gezien?
Een vergeten verjaardag voelt voor de ander als: ik ben niet belangrijk. Voor jou was het: het script viel op de grond. Allebei waar. Daarom helpt praten.
Wat weten we?
Vaak lastig. Mensen met ADHD hebben vaker moeite met sociale contacten. Dat staat in de grote internationale verklaring over ADHD.
Toch vrienden. Onderzoekers keken naar 149 kinderen met ADHD van 6 tot 11 jaar. Ze hadden allemaal moeite met vriendschappen. Toch had elk kind een vriend of vriendin, die hen ook als vriend zag.
Meisjes. In hetzelfde onderzoek gingen vriendschappen tussen twee meisjes wat positiever dan tussen twee jongens. Over meisjes met ADHD en vriendschap is meer onderzoek nodig.
Emoties. Moeite met het sturen van emoties komt bij ADHD veel voor, op elke leeftijd. Dat merk je ook in vriendschappen.
Sterke kanten. Mensen met ADHD noemen zelf vaak: snel denken, creatief, goed improviseren. Dat maakt je ook een leuke vriend.
De aanpak zelf. Wat hieronder staat, is vooral ervaringskennis. Er is weinig onderzoek naar wat vriendschappen met ADHD helpt.
Probeer het zelf
Schrijf drie dingen op die jou een goede vriend of partner maken. En één ding waar je vaak mee botst. Laat het lijstje zien aan iemand die je vertrouwt. Herkent die persoon het?
Hoe pak je het aan?
Vandaag: zet verjaardagen in je telefoon
Zet de verjaardagen van je beste vrienden en familie in je agenda. Met een herinnering een dag van tevoren. Zo valt dit stukje script niet meer op de grond.
Vertel je stijl
Vertel een goede vriend of je partner hoe ADHD bij jou werkt. Bijvoorbeeld: "Als ik door je heen praat, is dat niet omdat ik niet luister. Zeg het gerust."
Spreek een teken af
Spreek een teken af voor als je door iemand heen praat. Of als Gevoel te hard gaat spelen. Een hand op je arm, of één woord. Zonder ruzie.
Laat zien dat je de ander ziet
Vergeten voelt voor de ander als niet belangrijk zijn. Laat op een andere manier zien dat je om de ander geeft. Vraag hoe het gaat. Stuur een berichtje. Kleine dingen tellen.
Zoek vrienden die bij je passen
Je hoeft niet met iedereen bevriend te zijn. Zoek mensen die jouw energie leuk vinden. Bij een sport, club of hobby vind je mensen die hetzelfde leuk vinden.
Herken je dit?
Casus 1Luuk, groep 6
Luuk is 9. Hij wil altijd de baas zijn bij het spelen. Als hij verliest, wordt hij boos. Steeds minder kinderen willen met hem spelen.
Zijn ouders zeggen: "Je moet gewoon aardiger zijn."
Luuk wil wel aardig zijn. Maar Impuls en Gevoel zijn sneller dan hij.
Zijn ouders nodigen één vriendje tegelijk uit, voor iets wat Luuk leuk vindt. Ze oefenen thuis met verliezen bij een spelletje. Luuk mag zeggen als hij even pauze nodig heeft.
Eén tegenspeler is makkelijker dan een hele groep. En Luuk oefent zijn scène op een rustig moment.
Casus 2Fenna, 16, havo 4
Fenna vergeet de verjaardag van haar beste vriendin. Die is diep gekwetst. Fenna voelt zich vreselijk.
Fenna zegt niks, en hoopt dat het overwaait.
Haar vriendin denkt dat ze niet belangrijk is. Zwijgen maakt het groter.
Fenna zegt sorry. Ze vertelt dat ze dingen vergeet door haar ADHD. Het zegt niks over hoeveel ze om haar geeft. Daarna zet ze alle verjaardagen in haar telefoon.
Haar vriendin snapt nu wat er gebeurde. En Fenna zorgt dat het script niet opnieuw valt.
Casus 3Tom en Iris, samenwonend
Tom heeft ADHD. Iris doet steeds meer in huis. Ze voelt zich meer zijn moeder dan zijn partner.
Iris blijft herinneren en opruimen. Tom voelt zich betutteld. Ze krijgen vaak ruzie.
Iris raakt uitgeput. Tom voelt zich een kind. Allebei zijn ze niet blij.
Ze verdelen de taken opnieuw. Tom kiest taken die bij hem passen, zoals koken. Ze gebruiken een gedeelde lijst in hun telefoon, zodat Iris niet hoeft te herinneren.
Ze spelen weer samen, als tegenspelers. Niet als regisseur en acteur.
Past het niet?
- Je hebt geen vriendenHet lukt maar niet om vrienden te maken.Begin bij één persoon, rond iets wat jullie allebei leuk vinden. Een club of sport helpt.
- Je partner is opDe ander doet alles, en is uitgeput.Praat erover op een rustig moment. Een relatietherapeut of coach kan helpen.
- Je wordt gepestAnderen lachen je uit om je ADHD.Dat is niet jouw schuld. Vertel het aan een ouder, mentor of vertrouwenspersoon.
- Ruzie loopt steeds uit de handGevoel neemt het steeds over.Lees de les over emoties die overkoken. Vraag hulp bij de huisarts.
Voor jou
Wat betekent dit voor jou? Kies op het overzicht wie je bent, dan staat jouw stukje open.
Zelf
Je bent een goede vriend of partner, ook met ADHD. Vertel je stijl aan wie dichtbij staat. En laat op jouw manier zien dat je om de ander geeft.
Iemand om me heen
Een vergeten afspraak zegt niets over hoeveel iemand om je geeft. Zeg wat je nodig hebt, zonder verwijt. En vergeet niet wat iemand met ADHD jou geeft: energie, humor, spontaniteit.
Ouder of verzorger
Help je kind met één vriend tegelijk, rond iets wat het leuk vindt. Oefen thuis met verliezen en op je beurt wachten. Zoek een club of sport waar je kind zich thuis voelt.
Basisschool
Speelafspraakjes met één kind werken vaak beter dan grote groepen. Kies iets met een duidelijk begin en eind.
Middelbare school
Vriendschappen draaien steeds meer om praten en appen. Zet verjaardagen en afspraken in je telefoon. Een club of team helpt om vrienden te vinden.
Mythes & valkuilen
| Bewering | Klopt het? | Wat wel klopt |
|---|---|---|
| Wie een verjaardag vergeet, geeft niet om je. | Nee | Bij ADHD valt het script makkelijker op de grond. Het zegt niets over hoeveel iemand om je geeft. |
| Kinderen met ADHD hebben geen vrienden. | Nee | Het is vaak lastiger, maar in onderzoek had elk kind een vriend die hem ook als vriend zag. |
| In een relatie met ADHD moet de ander alles regelen. | Nee | Taken verdelen op talent, en hulpmiddelen gebruiken, werkt beter. |
Hulp nodig?
- Iemand die je vertrouwt
- praat over een vriendschap of relatie die lastig is.
- Op school
- de mentor of de vertrouwenspersoon. Zeker als je gepest wordt.
- De huisarts
- vraag naar hulp voor jou, of voor jullie samen.
- Impuls & Woortblind
- de vereniging voor mensen met ADHD, ook voor partners.
Samenhang
Lees eerst
- Onrust en impulsenImpuls die te vroeg opkomt
Verwant
- EmotiesGevoel, de acteur die twee keer zo hard speelt
- Als het misgaateen mislukte opname
Hierna
- Vertellen of nietwie mag achter de schermen kijken?
Bronnen
- onderzoekMontiel, Normand en Mikami (2026). Friendship Quality in Children With ADHD Seeking Treatment for Peer Problems: A Comparison of Boy-Boy, Girl-Girl, and Mixed-Gender Dyads. Research on Child and Adolescent Psychopathology 54.Kinderen met ADHD hebben vaak moeite met vriendschappen. Toch hadden alle 149 kinderen (6 tot 11 jaar) in dit onderzoek een vriend of vriendin die hen ook als vriend zag. Vriendschappen tussen twee meisjes gingen in de observaties wat positiever dan tussen twee jongens. Over meisjes met ADHD en vriendschap is meer onderzoek nodig.
- onderzoekFaraone e.a. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 Evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128, 789-818.80 onderzoekers uit 27 landen zetten op een rij wat zeker is. ADHD komt voor bij 5,9 procent van de jongeren en 2,5 procent van de volwassenen, overal ter wereld. Artsen beschreven het al in 1775. Het is niet vaker gaan voorkomen, wel vaker herkend. Zeven onderzoeken met ruim 25.000 jongeren vonden geen verband tussen suiker en ADHD. Hersenscans en tests laten kleine verschillen zien, maar je kunt er ADHD niet mee vaststellen. ADHD komt vaak samen voor met somberheid (depressie), angst, autisme, eetproblemen en verslaving. Mensen met ADHD hebben vaker moeite met sociale contacten. Medicatie verkleint de kans op ongelukken, verslaving en schooluitval. Bijwerkingen zijn meestal mild en vaak op te lossen met een andere dosis of een ander middel. Kinderen die stimulerende middelen gebruiken, groeien in een of twee jaar gemiddeld ongeveer 2 centimeter minder dan verwacht. Sporten verminderde de kenmerken in tien onderzoeken met 300 kinderen, maar niet meer duidelijk na correctie voor onderzoek dat nooit gepubliceerd werd; een ander overzicht vond geen effect op de kenmerken, wel minder angst en somberheid. Volwassenen met ADHD vallen volgens henzelf moeilijker in slaap en worden minder uitgerust wakker. Ongeveer 1 op de 6 jongeren heeft op 25-jarige leeftijd nog alle kenmerken, ongeveer de helft nog een deel. Training in organiseren (10 onderzoeken, 893 jongeren) gaf volgens ouders matig minder onoplettendheid.
- ervaringVereniging Impuls & Woortblind (2026). ADHD. impulsenwoortblind.nl.De vereniging voor mensen met ADHD. Er zijn drie beelden: gecombineerd, vooral onoplettend (vaak ADD genoemd, officieel ADHD) en vooral hyperactief-impulsief. Mensen met ADHD noemen zelf vaak een vol hoofd. Sterke kanten die vaak genoemd worden: snel denken, creatief, goed improviseren.
- onderzoekShaw e.a. (2014). Emotion dysregulation in attention deficit hyperactivity disorder. American Journal of Psychiatry 171(3), 276-293.Moeite met het sturen van emoties komt bij ADHD veel voor, op elke leeftijd, en maakt het leven zwaarder. De behandeling van ADHD helpt vaak ook voor de emoties.
Toets
Laat zien wat je weet. Er zijn 8 vragen. Heb je er 6 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.
Gebaseerd op onderzoek en op de ervaring van mensen met ADHD. Deze cursus legt uit wat ADHD is en geeft je hulpmiddelen. Hij stelt geen diagnose en vervangt geen hulpverlener. Herken je jezelf, of gaat het niet goed? Praat erover met iemand die je vertrouwt, je huisarts, of je mentor of studentendecaan.