Medicatie en behandeling

Wat denk je: geneest medicatie ADHD? Kies wat je denkt.

Eerst het hele verhaal. ADHD gaat niet over met een behandeling. Maar een behandeling kan wel helpen om er beter mee te leven. Er zijn twee soorten: behandeling zonder medicijnen, en medicatie. Vaak gaan ze samen.

Deze les geeft alleen informatie. Geen advies. Of een behandeling bij jou past, bespreek je altijd met je huisarts of behandelaar.

Zonder medicijnen

Uitleg over ADHD

begrijpen wat er in je brein gebeurt. Deze cursus is daar een voorbeeld van.

Adviezen en gedragstherapie

voor kinderen vaak samen met de ouders. Je leert hoe je anders kunt omgaan met lastige situaties.

Cognitieve gedragstherapie

voor jongeren en volwassenen. Je leert anders denken over wat je doet, en nieuwe gewoontes.

Coaching

iemand die je helpt met plannen en volhouden, in je eigen leven.

Met medicijnen

Stimulerende middelen

de bekendste is methylfenidaat, bijvoorbeeld Ritalin of Concerta. Een andere groep heet amfetamines.

Niet-stimulerende middelen

bijvoorbeeld atomoxetine. Die werken op een andere manier.

Medicijnen voor ADHD veranderen je brein niet blijvend. Ze werken alleen zolang ze in je lijf zitten. Stop je ermee, dan is het effect weg.

Methylfenidaat werkt na 1 tot 2 uur. Gewone tabletten werken 3 tot 6 uur. Langwerkende tabletten werken 8 tot 12 uur.

Therapie en coaching werken anders. Daar leer je vaardigheden en gewoontes. Die blijven, ook als de therapie klaar is. Maar het kost tijd en oefening.

Bespreek met je huisarts of behandelaar welke vorm bij jou past.

Medicatie werkt vaak. Onderzoekers rond Samuele Cortese legden 133 onderzoeken naast elkaar. De meeste middelen verminderden de kenmerken van ADHD. Dat werd gemeten na ongeveer 12 weken.

Welk middel. Dezelfde onderzoekers noemen methylfenidaat de eerste keus bij kinderen en jongeren. Bij volwassenen noemen ze amfetamines. Welk middel bij jou past, bepaalt je arts samen met jou.

Meer dan de kenmerken. Een grote internationale verklaring zegt: medicatie verkleint de kans op ongelukken, verslaving en schooluitval.

Bijwerkingen. Bij 10 tot 30 van de 100 mensen geeft methylfenidaat bijwerkingen. Bijvoorbeeld hoofdpijn, slecht slapen, minder eetlust of hartkloppingen. Ze zijn meestal mild. Vaak helpt een andere dosis of een ander middel. Kinderen groeien soms iets minder hard: gemiddeld ongeveer 2 centimeter in een of twee jaar.

Therapie. Negen onderzoeken bij volwassenen lieten zien: cognitieve gedragstherapie verminderde de kenmerken van ADHD. Behandeling zonder medicijnen helpt minder op de kenmerken zelf. Maar het helpt wel bij het leven ermee.

Wat nog niet bekend is. Veel onderzoek naar medicatie duurt maar een paar maanden. Over de lange termijn weten we minder. Daar wordt veel over gediscussieerd. Bespreek je vragen met je arts.

Zoek op apotheek.nl de pagina over methylfenidaat. Zoek drie dingen op. Hoe lang werkt het? Welke bijwerkingen zijn er? En wat doe je als je wilt stoppen?

Zo weet je waar je betrouwbare informatie vindt. Twijfel je? Bespreek het met je huisarts of apotheker.

De huisarts of behandelaar

voor al je vragen over behandeling en medicatie.

De apotheker

voor vragen over je medicijnen, bijwerkingen en het innemen.

Op school of studie

je mentor of de studentendecaan. Voor hulp die niet met medicijnen te maken heeft.

• onderzoekFaraone e.a. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 Evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128, 789-818.80 onderzoekers uit 27 landen zetten op een rij wat zeker is. ADHD komt voor bij 5,9 procent van de jongeren en 2,5 procent van de volwassenen, overal ter wereld. Artsen beschreven het al in 1775. Het is niet vaker gaan voorkomen, wel vaker herkend. Zeven onderzoeken met ruim 25.000 jongeren vonden geen verband tussen suiker en ADHD. Hersenscans en tests laten kleine verschillen zien, maar je kunt er ADHD niet mee vaststellen. ADHD komt vaak samen voor met somberheid (depressie), angst, autisme, eetproblemen en verslaving. Mensen met ADHD hebben vaker moeite met sociale contacten. Medicatie verkleint de kans op ongelukken, verslaving en schooluitval. Bijwerkingen zijn meestal mild en vaak op te lossen met een andere dosis of een ander middel. Kinderen die stimulerende middelen gebruiken, groeien in een of twee jaar gemiddeld ongeveer 2 centimeter minder dan verwacht. Sporten verminderde de kenmerken in tien onderzoeken met 300 kinderen, maar niet meer duidelijk na correctie voor onderzoek dat nooit gepubliceerd werd; een ander overzicht vond geen effect op de kenmerken, wel minder angst en somberheid. Volwassenen met ADHD vallen volgens henzelf moeilijker in slaap en worden minder uitgerust wakker. Ongeveer 1 op de 6 jongeren heeft op 25-jarige leeftijd nog alle kenmerken, ongeveer de helft nog een deel. Training in organiseren (10 onderzoeken, 893 jongeren) gaf volgens ouders matig minder onoplettendheid.
• onderzoekCortese e.a. (2018). Comparative efficacy and tolerability of medications for attention-deficit hyperactivity disorder in children, adolescents, and adults: a systematic review and network meta-analysis. The Lancet Psychiatry 5(9), 727-738.133 onderzoeken waarin medicijnen werden vergeleken met een nepmiddel, na ongeveer 12 weken. De meeste middelen verminderden de kenmerken van ADHD. De onderzoekers noemen methylfenidaat de eerste keus bij kinderen en jongeren, en amfetamines bij volwassenen. Sommige middelen gaven vaker bijwerkingen waardoor mensen stopten.
• richtlijnApotheek.nl (KNMP) (2026). Methylfenidaat. apotheek.nl.Werkt na 1 tot 2 uur. Gewone tabletten werken 3 tot 6 uur, de langwerkende 8 tot 12 uur. Bij 10 tot 30 op de 100 mensen: hoofdpijn, slecht slapen, minder eetlust, misselijk, droge mond, hartkloppingen. Stop niet zomaar, maar overleg met je arts.
• onderzoekYoung, Moghaddam en Tickle (2020). The Efficacy of Cognitive Behavioral Therapy for Adults With ADHD: A Systematic Review and Meta-Analysis of Randomized Controlled Trials. Journal of Attention Disorders 24(6), 875-888.Negen onderzoeken. Cognitieve gedragstherapie verminderde de kenmerken van ADHD bij volwassenen, meer dan op een wachtlijst staan en meer dan een andere behandeling.
• richtlijnThuisarts.nl (NHG) (2026). Mijn kind heeft ADHD. Thuisarts.nl.De kenmerken moeten er op minstens twee plekken zijn, vóór je 12e beginnen en langer dan een half jaar duren. Meisjes vallen minder op. Druk gedrag doet een kind niet expres. Adviezen: wees duidelijk en positief, met regels die altijd hetzelfde zijn, vaste tijden, elke ochtend vertellen wat er komt (met plaatjes of een schrift), samen afspraken maken (begin met de 5 belangrijkste), makkelijke woorden en korte zinnen, en meteen laten merken als het goed gaat. Elke dag een uur stevig bewegen en niet langer dan een uur achter elkaar zitten. Er zijn trainingen voor ouders en voor leraren. Medicijnen kunnen helpen als adviezen en gedragstherapie niet genoeg helpen; bekende bijwerkingen zijn minder eetlust, slecht slapen, hoofdpijn en buikpijn. Ongeveer 2 op de 10 kinderen hebben als volwassene geen last meer.
• richtlijnThuisarts.nl (NHG) (2026). Ik heb ADHD. Thuisarts.nl.ADHD is er al vanaf je jeugd, maar sommige mensen ontdekken het pas als volwassene. Volwassenen zijn vaak minder druk dan kinderen. Een vast dagritme, gedragstherapie en coaching helpen; medicijnen bespreek je met een psychiater.

Alle bronnen van de cursus →

Laat zien wat je weet. Er zijn 6 vragen. Heb je er 5 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.