Wat vaak samen met ADHD voorkomt

Wat denk je: kun je ADHD en autisme tegelijk hebben? Kies wat je denkt.

Eerst het hele verhaal. Veel mensen met ADHD hebben er nog iets bij. Dat is eerder regel dan uitzondering. Artsen noemen dat met een moeilijk woord comorbiditeit: twee dingen tegelijk.

Dat iets er vaak bij komt, betekent niet dat het bij jou zo is. Het betekent alleen: let erop.

Wat vaak samen met ADHD voorkomt

Autisme

prikkels, sociale regels en vaste patronen werken anders.

Angst

veel piekeren, bang zijn dat het misgaat.

Somberheid

lang verdrietig of leeg voelen. Bij een arts heet dat soms depressie.

Slecht slapen

moeilijk in slaap komen, en moe wakker worden.

Eetproblemen en verslaving

die komen bij ADHD ook vaker voor.

Zie het als een filmset. Soms draaien er twee films op één set. Ze delen de ruimte, de crew en de tijd.

De regisseur moet dan twee films tegelijk sturen. Dat is zwaar. En het publiek ziet soms maar één film. Dan krijgt de andere film geen aandacht.

Wat bij wat hoort

Soms lijkt het op elkaar. Iemand die niet slaapt, let overdag ook slecht op. Iemand die bang is, kan onrustig zijn. Daarom kijkt een arts altijd naar het hele verhaal. Niet naar één kenmerk.

Een eerste stap, voor vandaag: draait er bij jou nog een film op de set? Schrijf het op.

Vaak samen. De grote internationale verklaring over ADHD zet het op een rij. ADHD komt vaak samen voor met somberheid, angst, autisme, eetproblemen en verslaving. Dat blijkt uit veel grote onderzoeken.

Autisme. Onderzoekers rond Meng-Chuan Lai legden 96 onderzoeken naast elkaar. Bij autistische mensen kwam ADHD voor bij 28 procent. Dat is ruim 1 op de 4.

Slapen. Een overzicht van 13 onderzoeken keek naar volwassenen met ADHD. Zij zeiden zelf dat ze slechter sliepen. Ze deden er ook langer over om in slaap te vallen. In het slaaplab was het verschil niet te zien.

Meisjes en vrouwen. Bij meisjes en vrouwen wordt soms alleen de andere klacht gezien. De ADHD eronder niet.

Teken twee cirkels die een stukje over elkaar heen liggen. Schrijf in de ene: wat bij jouw ADHD hoort. In de andere: wat er misschien nog meer speelt. In het midden: wat je niet zeker weet.

Er is geen goed of fout. Het helpt je om het met iemand te bespreken.

Iemand die je vertrouwt

vertel wat er naast je ADHD nog speelt.

Op school of studie

je mentor, de IB'er of de studentendecaan.

De huisarts

als je lang somber, bang of moe bent. Of als je slecht slaapt.

• onderzoekFaraone e.a. (2021). The World Federation of ADHD International Consensus Statement: 208 Evidence-based conclusions about the disorder. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 128, 789-818.80 onderzoekers uit 27 landen zetten op een rij wat zeker is. ADHD komt voor bij 5,9 procent van de jongeren en 2,5 procent van de volwassenen, overal ter wereld. Artsen beschreven het al in 1775. Het is niet vaker gaan voorkomen, wel vaker herkend. Zeven onderzoeken met ruim 25.000 jongeren vonden geen verband tussen suiker en ADHD. Hersenscans en tests laten kleine verschillen zien, maar je kunt er ADHD niet mee vaststellen. ADHD komt vaak samen voor met somberheid (depressie), angst, autisme, eetproblemen en verslaving. Mensen met ADHD hebben vaker moeite met sociale contacten. Medicatie verkleint de kans op ongelukken, verslaving en schooluitval. Bijwerkingen zijn meestal mild en vaak op te lossen met een andere dosis of een ander middel. Kinderen die stimulerende middelen gebruiken, groeien in een of twee jaar gemiddeld ongeveer 2 centimeter minder dan verwacht. Sporten verminderde de kenmerken in tien onderzoeken met 300 kinderen, maar niet meer duidelijk na correctie voor onderzoek dat nooit gepubliceerd werd; een ander overzicht vond geen effect op de kenmerken, wel minder angst en somberheid. Volwassenen met ADHD vallen volgens henzelf moeilijker in slaap en worden minder uitgerust wakker. Ongeveer 1 op de 6 jongeren heeft op 25-jarige leeftijd nog alle kenmerken, ongeveer de helft nog een deel. Training in organiseren (10 onderzoeken, 893 jongeren) gaf volgens ouders matig minder onoplettendheid.
• onderzoekLai e.a. (2019). Prevalence of co-occurring mental health diagnoses in the autism population: a systematic review and meta-analysis. The Lancet Psychiatry 6(10), 819-829.96 onderzoeken samen. Bij autistische mensen kwam ADHD voor bij 28 procent.
• onderzoekDíaz-Román e.a. (2018). Sleep in adults with ADHD: Systematic review and meta-analysis of subjective and objective studies. Neuroscience & Biobehavioral Reviews 89, 61-71.13 onderzoeken. Volwassenen met ADHD slapen volgens henzelf slechter, en ze doen er langer over om in slaap te vallen. In het slaaplab was het verschil niet te zien.
• richtlijnYoung e.a. (2020). Females with ADHD: An expert consensus statement taking a lifespan approach providing guidance for the identification and treatment of attention-deficit/ hyperactivity disorder in girls and women. BMC Psychiatry 20, 404.Experts uit het Verenigd Koninkrijk: bij meisjes en vrouwen wordt ADHD vaak niet herkend. Ze laten het anders zien, hebben vaker ook andere klachten, en verbergen het met slimme oplossingen.
• richtlijnThuisarts.nl (NHG) (2026). Ik heb ADHD. Thuisarts.nl.ADHD is er al vanaf je jeugd, maar sommige mensen ontdekken het pas als volwassene. Volwassenen zijn vaak minder druk dan kinderen. Een vast dagritme, gedragstherapie en coaching helpen; medicijnen bespreek je met een psychiater.

Alle bronnen van de cursus →

Laat zien wat je weet. Er zijn 6 vragen. Heb je er 5 goed, dan heb je het onderwerp gehaald.